क्रान्ति भनेको के हो ?

कविताहरू पनि क्रान्तिमा सामेल भए
गीतहरू पनि क्रान्तिमा होमिए
नाटकहरू पनि क्रान्तिमा समर्पित भए
गजलहरू
कथाहरूले पनि क्रान्ति बोकेर हिंडे |

तर,
जितिसकेपछि युद्द
खुसीले/उन्मादले
मान्छेले क्रान्ति बिर्सियो
बिर्सियो घाइते भएको कविता
रोइरहेको गीत
तोडफोड भएको नाट्यशाला
कहिले बिर्सन नसकिने मृत्युका कथाहरू
त्यो पनि बिर्सियो |

मेरा र तेरा भए पत्रपत्रिकाहरू
प्रसंसा र गालीले भरिए लेख रचनाहरू
एउटा स्वतन्त्र कविको कविता
रुँदै रुँदै
पुरानै ठेगानामा फर्कियो |

कुनै दिन
क्रान्तिको ब्याख्या गरेर नथाक्ने
एउटा सोझो कलम
एकाएक वाक्यको अन्तिममा
बाङ्गिएर आफै प्रश्न चिन्हमा उभियो
क्रान्ति भनेको के हो ? (?)

‪‎बुझेनौ तिमीले‬

आगोबाट निकालें तिमीलाई 

भंगालोबाट बचाएँ
बोकेर हिंडे भड्खाराहरूमा
चौतारीमा आराम गर्न भने
नजाऊ भने काँडाघारीहरूमा
जुनको सितल ताप्न निकालें
जुनेली रातहरूमा
सिउरिदिएँ मगमग पारिजातका फुलहरू
तिम्रा सुन्दर केशहरूमा !

बुझेनौ तिमीले ,
अहँ,पटक्कै बुझेनौ मेरो प्रेम
सँधै मागिरह्यौ -
सुनको सिरबन्दी
हिराको हार
डायमण्डको औंठी ।

भोकै नबस्न भने
लुगा लगाऊ भने ठण्डीहरूमा
तिमीलाई हेरेर मुस्कुराउन खोजें
रमाएको देख्न खोजें तिमी
सँधै कस्तो छ सोधिरहें
थाक्यौ होला आराम गर भनिरहें ।

बुझेनौ तिमीले ,
अहँ, पटक्कै बुझेनौ मेरो प्रेम
म सुन्न चाहन्थें -
तिम्रो प्रेमको ढुक्ढुकी !
तिमीले सुनाउन खोजिरह्यौ मलाई
चुराको छिङ् छिङ्
पाउजुको छमछम !

पढ्न खोजिरहेछु

म जथाभावी कराइरहें 

आवाजलाई एकत्रित गर्नुपर्छ मैले
यो कहिल्यै सोचिन
र यो पनि सोचिन
कि मेरो आवाज व्यवस्थित हुनुपर्छ ।

त्यसै कराइरहें
जसरी लाटकोसेरो कराउँछ रातमा
जसरी भ्यागुत्ताहरू टर्टराउँछन् आहालमा
धेरै परबाट आएको
भीडको आवाज जस्तै
कसैले बुझेन मेरो आवाज ।

हरफमा त के
शब्दमा पनि बोल्न सकिरहेको छैन
बरू मुटु जस्ता अक्षरहरू टुक्र्याइ रहेछु
र पढ्न खोजिरहेछु जिन्दगीको बक्ररेखा ।

सपना हो ऊ

अर्थ नभएपछि बोल्नुको

ऊ आफै बोल्न छोडेको हो
तिमीले सोचे जस्तो ऊ
नि:शब्द हुँदै होइन,
अहँ,ऊ तिमीले नसुने जस्तो
चुपचाप छँदै छैन ।
.
हिंडेर कहि नपुगेपछि
ऊ बेलाबेला सोच्दै रोकिएको हो
तिमीले सोचेजस्तो ऊ
गतिहीन छँदै छैन,
अहँ, ऊ तिमीले देखे जस्तो
स्थिर हुँदै होइन ।
.
टाढा टाढा क्षितिज हेर्न थालेपछि
निन्द्रामा उक्लिन थालेपछि पहाड
चटक्कै बिर्सियो उस्ले
आफ्नै आँगनको तगारो
भुल्यो सारा बगैंचाका फूलहरू
.
देख्नै छोडेको होइन उस्ले
बरू देख्न थालेपछि धेरै परपर
बेला बेला देख्दैन उस्ले आफ्नै वरिपरि ।
.
जस्तो-उस्ले देखिरहेको छैन
तिमी तरबार बोकेर ऊतिर गइरहेको
लाठी बजार्न आटेको टाउकोमा
तिमीले घेरा हालेको या बन्दी बनाएको,
बाटोमा एम्बुस थापेको -
र भोकाएको उसको पेट
निको नभएका उस्का घाऊहरू
यो त झन् उस्ले देख्ने कुरै भएन ।

तिमीलाई सिर्फ बुझ्नु छ भने 'उस्ले देख्छ देख्दैन'
उस्ले हेरिरहेको क्षितिजमा वम पड्काइ देऊ
ऊ उक्लिरहेको पहाडमा पैह्रो लडाइ देऊ
तिमीलाई विस्वास छ भने आफ्नो बहादुरीमा
त्यहाँ उभिएर जिस्क्याऊ उसलाई
जहाँ पुग्न ऊ खोजिरहेको छ ।

तिमी जस्तो लाछी होइन ऊ
अहँ,बिलकुल होइन
तिमीले सोचे जस्तो कदापी छँदैछैन ।

ऊ कहिल्यै बलेर नसकिने
आगो बीचको एक उदेश्य हो
ऊ कहिल्यै बगेर नसकिने
आँसुबीचको एक आसा हो
जतिसुकै बर्ष या शताब्दी वितोस्
त्यहाँ पुग्नको निम्ति ऊ
युग प्रतियुग हिंडिरहने एक गति हो
चुपचाप सुनिए पनि
चुपचाप बस्नै नसक्ने
निरन्तर बजिरहने ऊ एक आवाज हो ।

सपना हो ऊ
ऊ जिन्दगी हो ।

तिमी अस्ताउनुसँगै

यो किनारामा
एक्लै छोडेर मलाई
चुपचाप तिमीलाई लिएर गयो समयले
र यीं जिन्दगीका छालहरू
पत्थर सोचेर मेरो मुटुलाई
निरन्तर ठोकिंदै गइरहेछन् |

सानो नदीमै आँतिने मान्छे म
आफूभित्र आज
सागर बोकेर उभिएको छु |

तिमी अस्ताउनुसँगै
उदायो ममा एउटा अन्धकार
निस्तब्ध छ यो आकाश
सुन्दिन म कुनै प्रेमको वार्तालाप
जुनसुकै कोठा पनि निर्जीव सुतिरहेछन् जस्तो
खाटको कुनै आवाजले
उक्लिने हिम्मत गरेको छैन झ्यालसम्म
बरू दलिनमा आत्महत्याको दृश्य कोरिरहेछ
मेरो यहीं एउटा कमजोर कविता जस्तै |

श्रीमतीको डाइलग‬

जब जब नारीका निम्ति भनेर
नयाँ बिधेयक बजारमा सुनिन्छ
बिरामी नै हुनुहुन्छ हजूर
बिरोध, खालि बिरोध गर्नुहुन्छ
मानौ,
अब चाँडै यो घरमा
पुरानो सत्ता ढल्दै छ |
.
पति महोदय,
तपाईंको सत्ता तापईँनै चलाउनुहोस्
अब हजार बर्ष राज गर्नुहोस तपाईं
तर कृपया,
राम्रोलाई राम्रो
र नराम्रोलाई नराम्रो भनिदिनुहोस्
मेरो पति,
कम्तिमा साँचोलाई साँचो भनिदिनोस् !
.
सबै मरेर आफू भित्र
पति मात्र जीवित उभिनुहुन्छ मेरो सामु
सिर्फ पति !
र भन्नुहुन्छ-
"मलाई पोथी बासेको मन पर्दैन |"
.
आफूभित्र,
मरेको छोरोलाई ब्युँताउनुहोस् आफूबाट
र आमाको काखमा मुन्टो जोतेर रुनुहोस्
ब्युँताउनुहोस् भाइलाई आफूबाट
र दिदीको अगाडि घुँडा टेकेर माफी माग्नुहोस्
यो छोरीले अपसोस मान्ली कुनैदिन बाबु सम्झेर
थुक्ली पुजा गर्ने तस्बीरमा
कि यसलाई न्याए दिनुहोस कि त मारिदिनुहोस् !
.
मेरो प्यारो पति !
खै ! किन किन,
अझै पनि मलाई विश्वासै लाग्दैन
अहँ पटक्कै त्यस्तो लाग्दै लाग्दैन
कि मेरो यो कलिलो छोरो
बाबुको बिचारको उताराधिकारी बन्नकै निम्ति
हतार हतार हुर्किरहेको छ !

४. गीत

छोडेर गयौ के भन्नु मैले छोडेर जानेलाई
लाज नै विना लाजको घुम्टो ओढेर जानेलाई

कसैको भर जीवनमा फेरि परूँ कि नपरूँ ?
सबैले गर्छन् मायाका कुरा गरूँ कि नगरू ? 
एकैसाथ हुन पाइदैन भन्यौ भाविले नलेखे
आँसुको मुल्य नहुँदो रैछ देख्नेले नदेखे

नसम्झुँ भन्छु संझेकै हुन्छु संझना पापी छ
छ न त अरू मसँग केछ यही याद बाँकी छ
भेटेर मलाई कुनै दिन तिम्ले भुल भयो नभन्नु
पराई मान्छे पराई हुनु मायालु नबन्नु